Przekroczenie terminu na zgłoszenie spadku lub darowizny – czy jest możliwość uzyskania zwolnienia w podatku od spadków i darowizn?

W przypadku nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych w wyniku dziedziczenia lub darowizny podatnik, będący osobą najbliższą dla spadkodawcy lub darczyńcy, niezależnie od wartości otrzymywanego przysporzenia, może uzyskać zwolnienie w podatku od spadków i darowizn.

Za osobę najbliższą dla spadkodawcy lub darczyńcy (tzw. grupa „zerowa”) uznaje się: małżonka, dzieci, wnuki, rodziców, dziadków, rodzeństwo, pasierba, ojczyma i macochę (art. 4a ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn).

Warunkiem uzyskania zwolnienia jest złożenie wniosku do właściwego naczelnika urzędu skarbowego (SD-Z2) w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego. W przypadku nabycia tytułem dziedziczenia powyższy termin liczy się od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabyciu spadku (względnie zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia lub wydania europejskiego poświadczenia spadkowego). W przypadku otrzymania darowizny powyższy termin rozpoczyna bieg z chwilą złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego, a w razie zawarcia umowy bez zachowania przewidzianej formy – z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia. Jeżeli jednak  ze względu na przedmiot darowizny przepisy wymagają szczególnej formy dla oświadczeń obu stron, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą złożenia takich oświadczeń i dopiero wtedy rozpoczyna swój bieg termin na zgłoszenie nabycia.

Przekroczenie powyższego terminu zasadniczo skutkuje utratą zwolnienia, chyba że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy podatnika, a zgłoszenie nastąpi w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia wraz z wnioskiem SD-Z2 (art. 4c ustawy o podatku od spadków i darowizn).

Każdorazowo konieczna jest jednak analiza okoliczności konkretnej sprawy oraz prawidłowe uzasadnienie braku winy w uchybieniu terminowi.

Należy jednak mieć na uwadze, że możliwość przywrócenia terminu do zgłoszenia nabycia spadku lub darowizny dotyczy wyłącznie nabyć, które miały miejsce od dnia wejścia w życie przepisu zmieniającego ustawę o podatku od spadków i darowizn, tj. od dnia 7 stycznia 2026 r.